Foto-impressie van de renovatie van de kerktoren, de luidklok en de wijzerplaat van de kerk in Goënga in de periode februari tot eind april 2019. De torenconstructie werd verstevigd, de (namaak)leien werden vervangen door natuurstenen leien. De gebarsten luidklok werd hersteld en aan een nieuw aangebrachte constructie opgehangen. De klok (wijzerplaat) werd schoongemaakt en van een nieuwe laag verf voorzien. Ook de torenhaan kreeg een onderhoudsbeurt.
Dit is het verhaal van een torenklok in de kerk van Goënga, die na restauratie maar niet goed lopen wil.
11 november, dus de 11e van de 11e is hij weer aan het ‘lopen’ gebracht, maar dezelfde avond om 6 uur dus eigenlijk om 18 uur gaf er er de brui aan.
29 maart 2019. De eerste leien zijn aangebracht, de werkzaamheden aan het houtwerk van de toren gaan intussen gewoon door.
Het loodwerk bij de spits hangt er wat desolaat bij, maar zal straks weer zijn waterdichte taak vervullen.
Het houtwerk van de toren ziet er uit zoals het is, nl. bejaard.
Naast het vlaggenluik zit nog een gapende wond in het houtwerk van de toren. Kraaien vliegen in en uit.
Restauratie: wat nog goed is blijft gespaard. Alleen de rotte delen worden vervangen.
Werkoverleg op niveau. Een timmerman vervangt de laatste stukken aangetast hout.
Ja, dat het best wel hoog is wisten deze mannen natuurlijk allang.
Het resultaat van het lei dekken op de toren mag er zijn. Mooie leien, zoals een lei hoort te zijn. Helaas waren de vorige ‘leien’ van een asbesthoudend materiaal en moesten worden verwijderd.
Nog een keer ’topoverleg’.
8 april 2019. Het topje van de toren wordt voorzien van leien. Lood wordt gebruikt om de top waterdicht te maken.
8 april 2019. Ook wordt hier en daar nog enig timmerwerk verricht.
De torenhaan is tijdelijk verhuisd en wordt later teruggeplaatst.
8 april 2019. Nog even en de toren staat er weer als nieuw bij.
8 april 2019. Op deze hoogte is een accu-decoupeerzaag een handig hulpmiddel.
Hier wordt een rib aangebracht, waaroverheen een omgekeerde u profiel met vlakke zijstukken wordt geplaatst ter afdichting van het leien dak.
10 april 2019. ± 14.30 uur Het kruis, tevens windwijzer is op de torenspits geplaatst. Het noorden was van te voren met een kompas vastgesteld. De haan moet nog even geduld hebben voordat hij zijn hoge zetel weer mag innemen.
Met een kunststof hamer wordt het geheel op zijn plaats geslagen zodat het goed sluitend om de houten torenspits past. Ook wordt goed opgelet of het geheel verticaal waterpas is aangebracht. Dit in verband met het soepel draaien van de weerhaan.
Hier volgen nog enige aanwijzingen voordat alles is verlopen.
Het lood wordt passend om de houten regels en de leien aangeklopt.
Goed is te zien dat de ijzeren staven zich vast om de torenspits klemmen.
Ziezo, alles staat op zijn plaats, nu nog even een foto met het mobieltje en ik kan ook naar beneden.
10 april 2019. ± 15.00 uur. Bijna klaar om de foto te maken. De compleet gerestaureerde toren kan zo weer jaren mee.
Er werd zelfs door Age Bootsma nog een gesprek op hoog niveau gevoerd.
10 april 2019. Een aantal dorpsgenoten wilde alles van dichtbij bekijken. Zij waagden de klim naar boven en maakten foto’s van de omgeving van het dorp.
Ook Age Bootsma waagde zich aan dit avontuur en klom naar het topje van de toren.
Age van der Goot besloot ook de klim te wagen. Ook hij maakte foto’s van de omgeving.
11 april 2109. 4 mannen en een stoere vrouw zijn hier op het hoogste plateau van de steiger. Zij namen de gelegenheid te baat om vanaf deze hoogte even om zich heen te kijken. Ook de windwijzer, nu nog zonder haan, werd aan een grondige inspectie onderworpen.
11 april 2019. Voor de 2e en laatste keer kan de steiger rondom de toren van Goënga worden beklommen. Ere werd door menigeen gebruik van gemaakt, zie foto.
11 april 2019. Ook op deze 2e avond was Age Bootsma aanwezig als gids op deze klimtocht.
11 april 2019. De klim gaf mooi de gelegenheid om een foto richting Gauw te maken.
15-02-2019. Om precies 13.00 uur draait de kraan van Kielstra zijn hydraulische kraanarm richting toren. Goed 5 minuten later staat de luidklok op een gereed staande pallet van het reparatiebedrijf uit Hallum.
Hier het moment dat de klok wordt aangepikt aan de kraan.
Het teken hijsen is gegeven en rustig draait de kraanmachinist de klok naar de grond.
Wij hoorden de klok niet meer luiden, omdat de klepel ontbrak. De klok werd compleet met zijn ophangbalk naar beneden gebracht.
Onder belangstelling van dorpelingen werd deze klus geklaard.
Even verdween de klok achter de bomen om even later weer tevoorschijn te komen.
Nog een klein stukje en de klok staat op de laadklep met pallet van deze werk-bus van Vellema.
Geland. Tot op de centimeter liet de kraanmachinist de klok op de laadklep van de auto zakken. Diameter klok onder is 93 cm. Gewicht is ± 450 kg. De klok dateert uit 1542.
De palletwagen staat gereed om de klok in de bus te rijden. Het bleek een ‘makkie’. dank zij de prima voorbereiding.
De totale klus is geklaard in een tijd van ongeveer een uur. Bijna jammer dat het zo snel ging.
Na de klok moesten er nog wat attributen uit de toren worden gehaald, zoals klepel en diverse toebehoren van de klok.
Diverse onderdelen van de klok, waaronder het contragewicht bereiken de begane grond.
Herbruikbaar, of gewoon oud ijzer? Wie zal het zeggen.
Hij heeft de klok horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt is een bekend gezegde. Nou hier dus!!
Ook dit pakket is weer veilig op de begane grond aangeland. De klepel werd meteen aan een inspectie onderworpen.
Natuurlijk gebeurde een en ander onder deskundige begeleiding van ons dorpsbewoners.
Nog even een blik op het slotoffensief en huis en haard kon weer worden opgezocht.
De klok is inmiddels in het busje verdwenen, de klep kan omhoog, deur dicht en op naar Hallum waar een en ander wordt gerestaureerd.
Klaar voor vertrek.
De giek kan worden ingeschoven en de kraan naar de volgende klus.
Nog even een blik op de bescherming van de grafstenen op de begraafplaats van het dorp.
We schrijven 6 mei 2019. De gerestaureerde klok van de kerk in Goënga is terug op de plaats waar hij hoort, in het dorp Goënga. Een kraanwagen van Kielstra staat klaar om het gevaarte weer naar de kerktoren te takelen. Voorzitter Age Bootsma, 3e van rechts staat klaar om even later de opnieuw vergulde haan op de toren te plaatsen.
Het slingerwerk van de luidklok is van nieuwe lagers voorzien, zodat het geheel weer jaren vooruit kan.
De klok uit 1342 staat klaar om weer naar zijn vertrouwde plek te worden gehesen.
Nog even en de ongeveer 450 kg kan naar boven worden gebracht.
Alles goed vast?? Hijsen maar.
Zwevend tussen hemel en aarde gaat de luidklok naar ± 20 meter hoogte in de kerktoren.
Nog een klein stukje zakken en de klok kan zijwaarts de toren in worden geschoven.
Via een portofoon wordt de kraanmachinist aangestuurd om een en ander te doen slagen.
Dit is haantje de voorste, omdat de kerk over 2 hanen beschikt. Deze is opnieuw verguld en wil weer graag zijn leidende positie innemen. Voorzitter Age Bootsma zal deze taak op zich nemen.
De man waar alles om draait, de kraanmachinist. Behoedzaam wist hij alles rustig en bekwaam uit te voeren.
Wat is een klok zonder klepel? Dus ook hij ging naar hoger sferen om zijn toekomstige taak uit te voeren.
Met aandacht werden alle verrichtingen door voorzitter Bootsma -met helm- gevolgd.
Ook een paar emmertjes gereedschap moesten nog even naar boven worden getakeld.
Wachtend op de weerhaan.
Natuurlijk was er nog enig timmergereedschap nodig om de klus te klaren. Ook dat ging per kraan omhoog.
Dan komt letterlijk en figuurlijk het ‘hoogtepunt’ in zicht. De haan moet weer teruggeplaatst worden.
Als de veiligheidsriemen zijn aangebracht kan het transport van de haan naar boven beginnen.
Tijdens deze ‘klim’ naar boven werd de beschermde verpakking van de haan verwijderd.
Het topje van de toren is bereikt en de haan wordt onder applaus weer op zijn plaats gezet. Missie geslaagd.
De terugreis naar de begane grond is ingezet.
Trots staat de haan weer op de toren en laat ons weer zien uit welke hoek de wind waait. Nog even geduld en de luidklok laat ons zijn ‘nieuwe’ geluid horen.
25 februari 2019. De toren van de kerk van Goënga wordt in de steigers gezet. De luidklok en de tijdklok moeten worden verwijderd in verband met herstelwerkzaamheden.
Opgestapelde containers doen dienst als werk- en schaftkeet.
Grafstenen zijn afgedekt met platen tegen eventuele valschade.
Tijdens het bouwen van de steiger is er een dakpan gescheurd en 1 omhoog geschoven.
De avond valt en de rust keert weer terug om en bij de kerk van het dorp.
Timmerlieden zullen deze zichtbare torenwand verwijderen ten behoeve van het verwijderen van de luidklok.
De decoupeerzaag heeft hier zijn werk gedaan, de oostelijke torenwand is verwijderd.
25-02-2019. Nog hangt de klok in zijn steunbalken, maar lang zal het niet meer duren.
Timmerlieden bereiden het verwijderen van de luidklok voor. Steunbalken worden daarvoor onder de klok aangebracht.
24 februari 2019. Zelfs bij het tegenlicht van de zonsondergang is een steiger om een toren een waar kunstwerk.
24 februari 2019. 17.32 uur. Zonsondergang die kerk en toren in een fraai avondlicht laat zien.
Woensdag 20 maart 2019 omstreeks 12 uur was de klus geklaard.
18,19 en 20 maart 2019 werden de asbest ‘leien’ van de toren verwijderd. Mannen in witte pakken en voorzien van stofdichte maskers klaarden deze klus.
In speciale stofdichte zakken werden de oude ‘leien’ afgevoerd.
3 april 2019. Nog een klein stukje en de vlag kan op de toren.
Close-up van de nieuwe leien op de toren van de kerk in Goënga.
